“Cürətin varsa qalx, gəl Güneyə, görək silahlanan kürd qohumlarının qabağında mən dayanıram yoxsa sən?” – Əli Çağladan cavab...

• 08-03-2026 12:11
• 311

 
Bildiyiniz kimi Güney AzÉ™rbaycan É™razisindÉ™ bir hÉ™ftÉ™dÉ™n artıqdır internetin kÉ™sildiyi üçün mÉ™nim vÉ™ yazıçı dostum HÉ™mid Herisçinin vÉ™ziyyÉ™tindÉ™n nigaran qalanların sayısı az olmayıb. Onlara Arazın Culfa sahilindÉ™n AzÉ™rbaycan internetinÉ™ qoÅŸularaq sÉ™slÉ™nirÉ™m ki, bizdÉ™ salamatlıqdır.
Amma birbaÅŸa É™sas mÉ™sÉ™lÉ™yÉ™ qayıtmaq istÉ™yirÉ™m; son günlÉ™r bir neçÉ™ sayt vÉ™ sosial media sÉ™hifÉ™si qÉ™ribÉ™ bir tamaÅŸa qurmaÄŸa çalışıb, xÉ™bÉ™rimiz olmayıb. HÉ™min yazılarda baÅŸlıqlar sensasiya qoxuyur, cümlÉ™lÉ™r isÉ™ fakt deyil, ÅŸübhÉ™ üzÉ™rindÉ™ qurulur. Guya haradansa uzanan É™llÉ™r var, guya kimlÉ™rsÉ™ gizli ÅŸÉ™kildÉ™ É™dÉ™bi mühiti idarÉ™ edir, guya hansısa böyük oyun oynanır. Hamımızın kim olduÄŸumuz göz önündÉ™dir vÉ™ hamı da hamını yaxşı tanıyır.
DemÉ™k, sanki 199 nÉ™fÉ™rin imzasının mürÉ™kkÉ™bi hÉ™lÉ™ qurumayınca sancısı bu sifariÅŸçiliklÉ™ məşğul olub É™leyhimizÉ™ yazı yazanların canından çıxmayacaq!..
Onlar fakt gÉ™tirÉ™ bilmÉ™diklÉ™ri üçün suallar uydururlar. Arqument tapmadıqlarına görÉ™ ÅŸayiÉ™ yayırlar. Sonra da hÉ™min ÅŸayiÉ™ni “ictimai müzakirÉ™” adlandırırlar.
Bu prinsip çox köhnÉ™dir. Çox köhnÉ™...
Tarix boyu istedadsızlıqla üzləşən adamların É™n sevdiyi üsul hÉ™miÅŸÉ™ bu olub; tÉ™nqidi yazı yazmağı bacarmayıb böhtan yazmaqla gündÉ™mÉ™ gÉ™lmÉ™k istÉ™yÉ™nlÉ™r, hÉ™lÉ™ tÉ™nqidlÉ™ tÉ™xribin fÉ™rqini bilmirlÉ™r. Aylar öncÉ™ GüneydÉ™n AYB-yÉ™ gÉ™lÉ™n mÉ™ktubların hamısı tÉ™nqidi müraciÉ™t idi, tÉ™xrib deyildi vÉ™ o adamı öz É™dÉ™bi sferamıza layiq görmÉ™diyimiz üçün hörmÉ™tlÉ™ müraciÉ™t etdik. Lazım olursa hÉ™min adamın É™trafının mÉ™nÉ™ yazdığı söyüÅŸlÉ™ri dÉ™ paylaÅŸaram ki, xalq onların necÉ™ hörmÉ™tsiz olduÄŸundan xÉ™bÉ™rdar olsun.
Şəxsi qalmaqallara keçmÉ™k istÉ™mirÉ™m. NÉ™ isÉ™... MÉ™nim haqqımda yazılan yazıda bir neçÉ™ dÉ™fÉ™ yaşım vurÄŸulanır. ƏslindÉ™ onu yazan bilmÉ™lidir ki, mÉ™nim 21 yaşım yox, 23 yaşım var. DemÉ™k  yaşımı bilmÉ™yÉ™n ÅŸÉ™xs mÉ™nim hara baÄŸlı olduÄŸumu bilir, maraqlıdır! Sanki 21 yaÅŸ yaxud 23 yaÅŸ insanın düÅŸünmÉ™sinÉ™, yazmasına vÉ™ ya É™dÉ™bi mühitdÉ™ görünmÉ™sinÉ™ manedir. Maraqlıdır ki, eyni adamlar gÉ™nclÉ™rdÉ™n danışanda hÉ™miÅŸÉ™ “gÉ™nclÉ™rÉ™ yol vermÉ™k lazımdır” deyirlÉ™r. Amma hÉ™min gÉ™nclÉ™r onların qurduÄŸu dar çevrÉ™dÉ™n kÉ™nara çıxanda vÉ™ onları tÉ™nqid edÉ™ndÉ™ ki, illÉ™rdir É™dÉ™biyyata heç bir xeyriniz dÉ™ymÉ™yib, birdÉ™n-birÉ™ o gÉ™ncin varlığı problemÉ™ çevrilir.
Bunu anlamırlar ki, É™dÉ™biyyatda yaÅŸ mÉ™sÉ™lÉ™si yoxdur vÉ™ É™dÉ™biyyat heç kimin dÉ™dÉ™ malısı deyil.
MÉ™ni xalq yazıçımız Anar müÉ™llim Rzayevin otağına çÉ™kib aparan vÉ™ hÉ™qiqÉ™ti sübut etmÉ™k istÉ™yÉ™n güc yazılarımdakı istedadım idi. Onlara sÉ™slÉ™nirÉ™m ki, Anar müÉ™llimi dÉ™ rahat buraxın, bizi bu iÅŸÉ™ layiq görübsÉ™, onun başını aÅŸağı etmÉ™rik; necÉ™ ki, É™dÉ™bi materiallar hazırlamışıq, ƏdÉ™biyyat qÉ™zetindÉ™ yayırıq, kitablar çapa hazırlamışıq vÉ™ tezliklÉ™ xalq ÅŸairimiz, Güney AzÉ™rbaycan É™dÉ™biyyatı komissiyasının sÉ™dri Sabir RüstÉ™mxanlının təşəbbüsü ilÉ™ “TÉ™briz-Bakı” jurnalını yenidÉ™n quracağıq vÉ™ bunların hazırlanma mÉ™suliyyÉ™tinin bir çoxu da mÉ™nim boynuma düÅŸür. AzÉ™rbaycan É™dÉ™biyyatına kiçik bir vÉ™zifÉ™ kimi É™limdÉ™n gÉ™lÉ™ni É™sirgÉ™mÉ™yÉ™cÉ™yÉ™m.
Onsuz da hÉ™r ÅŸey göz önündÉ™dir. Ä°llÉ™rdir GüneydÉ™ yaÅŸayan É™dÉ™biyyatçı soydaÅŸlarımı saytlarda tanıtdırıram, antologiya toplayıram, vaxtilÉ™ birinci dÉ™fÉ™ GüneydÉ™n QarabaÄŸa yazılan ÅŸeirlÉ™r vÉ™ hekayÉ™lÉ™r antologiyasını “ÖncÉ™ vÉ™tÉ™n” adı altında çıxartmışam. O zaman, hörmÉ™tli dostumuz NÉ™rgiz xanım Ä°smayılova mÉ™ndÉ™n xahiÅŸ elÉ™di ki, ÅŸeirlÉ™r kitabımı Bakı ÅŸÉ™hÉ™rindÉ™ çap edÉ™k. MÉ™n dÉ™ “É™vvÉ™l güneyli soydaÅŸlarımızı çap edÉ™k vÉ™ sonra mÉ™n çap olmasam da problem deyil” dedim. Kitabın adını ona görÉ™ “ÖncÉ™ vÉ™tÉ™n” qoyduq ki, biyuqrafiyamda öz yaradıcılığımdan öncÉ™, vÉ™tÉ™nimdÉ™ olanların yaradıcılığı öndÉ™ dayansın.
Siz nÉ™ etdiniz? Bir gÉ™ncin heç bir imkanı olmadan bu iÅŸlÉ™ri görüb, könüllücÉ™ kulis.az saytına güneydÉ™n müsahibÉ™lÉ™r verib, É™dÉ™biyyat saytlarında Güney AzÉ™rbaycanlı É™dÉ™biyyatçıları tanıtdırmaq istÉ™yib vÉ™ indi dÉ™ Anar müÉ™llimin təşəbbüsü ilÉ™ hÉ™min gÉ™nc, “ƏdÉ™biyyat qÉ™zeti”nin güney AzÉ™rbaycan layihÉ™sini tÉ™msil edir vÉ™ öz soydaÅŸlarını bütöv AzÉ™rbaycan oxusun deyÉ™ É™lindÉ™n gÉ™lÉ™ni É™sirgÉ™mir.
ƏleyhinizÉ™ yazılan bu yazılarda baÅŸqa bir mÉ™qsÉ™d dÉ™ görünür. Orada elÉ™ bir atmosfer yaradılır ki, guya mÉ™n hansısa gizli tÉ™sirlÉ™rlÉ™ irÉ™li çÉ™kilmiÅŸÉ™m. Halbuki hÉ™qiqÉ™t çox sadÉ™dir; mÉ™n istedadımın gücünÉ™ Əli ÇaÄŸla olmuÅŸam. FikirlÉ™rimi açıq demiÅŸÉ™m vÉ™ Güney É™razisindÉ™ diktator bir hakimiyyÉ™tdÉ™n gÉ™lÉ™n bütün tÉ™hlükÉ™lÉ™ri göz önünÉ™ alıb danışmışam, danışacaÄŸam da. MÉ™nÉ™ fÉ™xrdir SÉ™mÉ™d BehrÉ™ngi kimi ölmÉ™k... MÉ™nÉ™ fÉ™xrdir Mikayıl MüÅŸfiq kimi ölmÉ™k. MÉ™nÉ™ fÉ™xrdir Əlirza Nabdil kimi hÉ™yat sürmÉ™k...
Yazılan yazılarda dostum, yazıçı
HÉ™mid Herisçi
Haqqında da müxtÉ™lif ittihamlar sÉ™slÉ™ndirilir. Onun fikirlÉ™ri tÉ™hrif olunur, kontekstdÉ™n qoparılır vÉ™ sanki siyasi mövqe kimi tÉ™qdim edilir. Sanki HÉ™middÉ™n TÉ™brizdÉ™ müsahibÉ™ almağımız vÉ™ HÉ™mdin “Bakısız TÉ™briz, TÉ™brizsiz Bakı” demÉ™yi Ä°ran hökümÉ™tinin xaricdÉ™ masa arxasında olan agentlÉ™rini çox incidib. Bunu bilsinlÉ™r ki, biz öz kimliyimizi belÉ™ adama etibar etmÉ™rik, özümüz qoruyarıq, necÉ™ ki, qorumuÅŸuq...
HÉ™mid müstÉ™qil düÅŸünÉ™n bir yazıçıdır. MüstÉ™qil düÅŸünÉ™n yazıçıları hÉ™r zaman narahatlıq içindÉ™ yaÅŸatdırıblar. Yazıçı sual verÉ™r... Yazıçı düÅŸünÉ™r... Yazıçı hadisÉ™lÉ™ri fÉ™rqli bucaqdan görÉ™r... FÉ™rqli fikrÉ™, tÉ™nqidÉ™ dözmÉ™yi bacarmayanlar isÉ™ belcÉ™ demaqoqluqla məşğul olar
Amma mən başqa bir məsələni də xatırlatmaq, bəlkə də daha doğrusu ifşa etmək istəyirəm. 5-6 il əvvəl, yeniyetmə zamanlarımda
Leyla xanım Əliyevanın yazdığı “Issık göl” ÅŸeirini tÉ™rcümÉ™ etmiÅŸdim. Çox keçmÉ™di ki, hÉ™min tÉ™rcümÉ™ bÉ™zi saytlarda indi mÉ™nim vÉ™ dostum HÉ™midin É™leyhinÉ™ yazılar sifariÅŸ etdirÉ™nin adı ilÉ™ yayımlandı.
Bu hadisÉ™ mÉ™nÉ™ É™dÉ™biyyat alÉ™minin É™n qaranlıq tÉ™rÉ™fini, É™n çirkin sÉ™hifÉ™sini hÉ™lÉ™ aÄŸzımdan süd iyi gÉ™lÉ™rkÉ™n göstÉ™rdi.
Maraqlıdır ki, bu gün mÉ™nÉ™ dÉ™rs keçmÉ™k istÉ™yÉ™nlÉ™rin arasında mÉ™hz belÉ™ É™dÉ™biyyat qÉ™hrÉ™manları da var. Plagiatın kölgÉ™sindÉ™n çıxmayan adamların baÅŸqalarına dürüstlük dÉ™rsi keçmÉ™si isÉ™ sadÉ™cÉ™ ironiyadır. O ÅŸÉ™xs deyir ki, Əli ÇaÄŸla hardan maliyyÉ™ləşir? O ÅŸÉ™xs bilmir ki, Əli ÇaÄŸla bir dÉ™fÉ™ Bakıya gÉ™lmÉ™k üçün bir il ayaqqabı dzaynerliyi elÉ™yib pulunu toplayır vÉ™ Bakıya gÉ™lir ki, onun kimi adamların É™dÉ™biyyata xÉ™yanÉ™tini ortaya qoysun. Ä°stÉ™rsÉ™ ona nÉ™cÉ™ qan tÉ™r içindÉ™ iÅŸlÉ™diyimin vÉ™ pul qazandığımın ÅŸÉ™killÉ™rini dÉ™ göndÉ™rÉ™rÉ™m.
Bu yazılarda Güney AzÉ™rbaycan mövzusundan da istifadÉ™ edilir. BÉ™zilÉ™ri bu mövzunu sanki ÅŸÉ™xsi mülkiyyÉ™t kimi tÉ™qdim etmÉ™yÉ™ çalışır. Guya kim bu mövzuda onların istÉ™diyi kimi danışmırsa vÉ™ É™trafındakı güneyli É™dÉ™biyyatçıları boykot etmirsÉ™ demÉ™li günahkardır. Amma Güney AzÉ™rbaycan heç kimin ÅŸÉ™xsi mülkü deyil. Güney AzÉ™rbaycan, bütöv AzÉ™rbaycanlıların doÄŸma torpağıdır. Güney AzÉ™rbaycan 50 milyon insanın parçalanıb doÄŸma bacı-qardaşından ayrı düÅŸmüÅŸ taleyidir, dilidir, tarixidir, üstÉ™gÉ™l kimliyidir. Bu mövzu ilÉ™ baÄŸlı danışan insanın É™vvÉ™lcÉ™ kimliyi araÅŸdırılmalıdır. MÉ™nim kimliyim bÉ™llidir. Amma mÉ™nim É™leyhimÉ™ yazılar yazanın kimliyini tanımayanlara tanıtdırdım ki, hÉ™min adamın povestini oxusanız, dialoqlarda istifadÉ™ olunan kürd dilini necÉ™ yaxşı bildiyi göz önündÉ™dir.
VÉ™tÉ™npÉ™rvÉ™rlik XudafÉ™rinin o tayında dayanıb bu tayına söyüÅŸ vermÉ™klÉ™ deyil, XudafÉ™rinin bax, bu tayında yumruÄŸunu cibindÉ™ düyünlÉ™yib hÉ™r dÉ™qiqÉ™ tÉ™hlükÉ™lÉ™rdÉ™n özünü qorumaqla bÉ™lli olur. CürÉ™tin varsa, qalx, gÉ™l GüneyÉ™, görÉ™k indi silahlanan kürd qohumlarının qabağında mÉ™n dayanıram yoxsa sÉ™n?
Bu gün bÉ™zi adamlar ekran arxasında böyük sözlÉ™r danışırlar. Uzun statuslar yazırlar. BaÅŸlıqlar düzÉ™ldirlÉ™r. ÖzlÉ™rini böyük mübarizÉ™ adamı kimi tÉ™qdim edib HÉ™midin vÉ™ mÉ™nim É™leyhimÉ™ çıxırlar. Amma tarixÉ™ müraciÉ™timizdÉ™ belÉ™ qÉ™hrÉ™manların ömrünün çox qısa olduÄŸunu görürük. Çünki sÉ™s-küy tez sönür. Qalan isÉ™ yalnız hÉ™qiqÉ™tdir. MÉ™nim bu yazılara cavabım çox sadÉ™dir. MÉ™n nÉ™ gizlÉ™nirÉ™m, nÉ™ dÉ™ kiminsÉ™ kölgÉ™sindÉ™ yaÅŸayıram.
Kim istÉ™yirsÉ™, dediklÉ™rimi dinlÉ™sin. Razı deyilsÉ™, tÉ™nqid etsin. TÉ™nqidi mübahisÉ™ aparsın. Ona açıq yol buraxıram. Amma tÉ™xrib etmÉ™yinÉ™ icazÉ™ vermÉ™rÉ™m... VÉ™ bunu da anlasın ki, ÅŸayiÉ™ yazmaq É™dÉ™biyyat deyil. Böhtan yazmaq polemika deyil...
VÉ™ É™n É™sası; baÅŸqasının sözünü, baÅŸqasının tÉ™rcümÉ™sini oÄŸurlayan adamın É™dÉ™biyyatdan danışmaÄŸa mÉ™nÉ™vi haqqı yoxdur...
 
Əli ÇaÄŸla
Culfa şəhəri
07.03.2026